Referencia técnica

Tipos de nodos en diagramas de fluxo

Desde os símbolos clásicos da notación ISO ata os elementos do estándar BPMN 2.0. Unha guía práctica para documentar e optimizar os procesos da túa empresa.

Para que serve esta guía?

Deseñar un diagrama de fluxo efectivo require usar os símbolos correctos. A elección do tipo de nodo non é só estética: determina como se interpreta o proceso, facilita a comunicación entre departamentos e garante o cumprimento de estándares de calidade como ISO 9001 ou EFQM.

Dispoñible en Mapaflow

Notación clásica de diagramas de fluxo

A notación clásica, baseada no estándar ISO 5807, é a linguaxe universal dos diagramas de fluxo. Sinxela de aprender e amplamente recoñecida, é o punto de partida perfecto para documentar procesos en calquera organización.

Inicio / Fin

Marca o punto de entrada ou saída do proceso. Todo diagrama debe ter polo menos un nodo de inicio e un ou varios de fin.

Exemplos de uso

Inicio do proceso de facturaciónFin do proceso de onboardingPeche de incidencia

Proceso

Representa unha tarefa, acción ou actividade que realiza unha persoa, un sistema ou un departamento. É o nodo máis habitual en calquera diagrama.

Exemplos de uso

Revisar pedidoEnviar correo de confirmaciónActualizar base de datos

Subproceso

Indica que esa actividade está desenvolvida nun diagrama separado. Permite manter o fluxo principal limpo e navegar ao detalle cando sexa necesario.

Exemplos de uso

Proceso de aprobación internaXestión de devoluciónsProceso de selección de persoal

Decisión

Punto de bifurcación onde o fluxo se divide segundo unha condición (Si / Non, Aprobado / Rexeitado). Del saen dous ou máis camiños alternativos.

Exemplos de uso

Stock suficiente?Importe > 5.000 €?Validado polo responsable?

Preparación

Representa unha etapa preparatoria antes dunha acción principal: configurar parámetros, inicializar variables ou preparar materiais.

Exemplos de uso

Preparar materiais de auditoríaConfigurar entorno de produciónRevisar checklist previo

Arquivo / Documento

Indica que o proceso xera, consome ou require un documento físico ou dixital. Facilita identificar a documentación que debe acompañar a cada actividade.

Exemplos de uso

Factura emitidaContrato asinadoInforme de auditoría

Almacenamento

Representa o almacenamento de datos nun sistema (base de datos, arquivo, ERP). Distingue claramente os nodos de acción dos de persistencia de información.

Exemplos de uso

Rexistro no ERPBase de datos de clientesRepositorio de documentos

Manual

Actividade que realiza unha persoa sen apoio de sistemas automáticos. Sinala os cóbados de botella e os puntos de mellora en procesos de automatización.

Exemplos de uso

Sinatura manuscritaRevisión visual de calidadeIntrodución manual de datos

Conector

Permite enlazar partes do diagrama que non poden conectarse directamente por espazo ou complexidade. Moi útil en diagramas extensos de varias páxinas.

Exemplos de uso

Continuación na páxina 2Enlace a rama alternativaReferencia a outro subproceso

Texto / Anotación

Engade comentarios, aclaracións ou instrucións adicionais a calquera parte do diagrama sen alterar o fluxo do proceso.

Exemplos de uso

Indicar responsable do procesoSinalar normativa aplicableAclarar condición especial
Próximamente en Mapaflow

Notación BPMN 2.0

BPMN (Business Process Model and Notation) é o estándar internacional para modelar procesos de negocio, desenvolvido polo Object Management Group (OMG) e adoptado por marcos de excelencia como EFQM.

Evento de inicio

Marca onde comeza un proceso ou subproceso. En BPMN existen múltiples tipos de evento de inicio: por mensaxe, por temporizador, por sinal, etc.

Exemplos de uso

Recepción de solicitudeInicio programado diarioActivación por mensaxe externo

Evento de fin

Remata o fluxo do proceso. Pode ser un fin simple, un fin de erro, un fin de cancelación ou un fin de compensación.

Exemplos de uso

Proceso completadoErro non recuperableCancelación polo usuario

Evento intermedio

Ocorre durante a execución do proceso. Pode representar a recepción dun mensaxe, a espera dun tempo, un erro recuperable ou un sinal.

Exemplos de uso

Agardar confirmación do clienteEvento de temporizadorRecepción de aprobación

Tarefa (Task)

Unidade de traballo indivisible executada por unha persoa ou sistema. En BPMN as tarefas clasifícanse por tipo: Manual, Usuario, Servizo, Script, Envío ou Recepción.

Exemplos de uso

Tarefa de usuario: validar formularioTarefa de servizo: chamar APITarefa de envío: notificar

Gateway exclusivo (XOR)

Bifurcación onde só un camiño se activa, en función dunha condición. Equivale á Decisión da notación clásica pero máis preciso.

Exemplos de uso

Importe aprobado ou rexeitadoCliente existente ou novoTipo de incidencia A/B/C

Gateway paralelo (AND)

Divide o fluxo en múltiples camiños que se executan simultaneamente. Todos os camiños deben completarse antes de que o proceso continúe.

Exemplos de uso

Notificación simultánea a varios departamentosPreparación paralela de documentosExecución concorrente de probas

Gateway inclusivo (OR)

Permite que un ou máis camiños se activen simultaneamente segundo condicións. Máis flexible que o XOR: combina bifurcación condicional con posible paralelismo.

Exemplos de uso

Notificar ao responsable e/ou ao directorAplicar desconto e/ou envío gratuítoAsignar a un ou varios equipos

Pool e Lane (carrís)

Os Pools representan organizacións ou participantes no proceso. Os Lanes son subdivisións do Pool que representan departamentos, roles ou sistemas.

Exemplos de uso

Pool: empresa — Lane: vendas, finanzas, loxísticaPool externo: provedorLane: sistema ERP vs. persoa

Cando usar cada notación?

A elección entre notación clásica e BPMN depende da audiencia, a complexidade do proceso e o obxectivo do diagrama.

Criterio
Notación clásica
BPMN 2.0
Audiencia
Calquera empregado, sen coñecementos técnicos
Analistas de procesos, equipos de calidade, arquitectos de sistemas
Complexidade
Procesos lineais ou con poucas bifurcacións
Procesos complexos con paralelismo, eventos e múltiples participantes
Estándar de calidade
ISO 9001 (documentación de procesos)
ISO 9001 avanzado, EFQM, BPM Suite, automatización RPA
Curva de aprendizaxe
Baixa: apréndese en minutos
Media-alta: require formación no estándar
En Mapaflow
Dispoñible agora
En desenvolvemento

Para responsables de calidade

Se traballas con ISO 9001, EFQM ou sistemas de xestión integrados, os diagramas de fluxo son unha ferramenta fundamental para documentar, auditar e mellorar procesos.

Para directores de operacións

Un diagrama ben construído é un instrumento de xestión, non só de documentación. Permite identificar cóbados de botella, duplicidades e actividades sen valor engadido.

Preguntas frecuentes

¿Cuántos tipos de nodos existen en un diagrama de flujo?+
En la notación clásica ISO 5807, los nodos esenciales son cuatro: óvalo (inicio/fin), rectángulo (actividad), rombo (decisión) y flecha (flujo). Existen nodos adicionales como el paralelogramo (datos), el trapezoide (proceso manual) y el conector. En BPMN 2.0 el vocabulario es más amplio e incluye eventos, gateways y pools.
¿Qué es un gateway en BPMN y cuándo se usa?+
Un gateway es un punto de bifurcación o unión del flujo. El tipo más común es el gateway exclusivo (XOR), equivalente al rombo de decisión clásico: activa un solo camino según una condición. El gateway paralelo (AND) activa simultáneamente múltiples caminos. El inclusivo (OR) puede activar uno o varios según condiciones.
¿Cuál es la diferencia entre la notación clásica y BPMN?+
La notación clásica (ISO 5807) es más sencilla y universal: cualquier empleado la entiende sin formación previa, es ideal para documentar procesos operativos e ISO 9001. BPMN 2.0 es el estándar internacional para modelado de procesos más complejo: permite representar eventos, tipos de tareas, colaboraciones entre organizaciones y es la base de herramientas BPM como motores de automatización.
¿Para qué sirve un swimlane (carril) en un diagrama?+
Un swimlane divide el diagrama en franjas horizontales o verticales, una por participante (persona, departamento o sistema). Permite ver de un vistazo quién es responsable de qué actividad y dónde se producen los traspasos de responsabilidad. Es especialmente útil para detectar cuellos de botella en los puntos de traspaso.
¿Mapaflow es compatible con BPMN 2.0 actualmente?+
Mapaflow soporta la notación clásica ISO 5807 con todos sus elementos y swimlanes ya disponibles. La compatibilidad completa con BPMN 2.0 está en desarrollo. Puedes seguir las novedades en la página de características.

Comeza a mapear os teus procesos

Crea os teus primeiros diagramas cos nodos clásicos e evoluciona cara a BPMN cando esteas listo.